مقالات

سواد دیجیتال چیست؟

سواد دیجیتال فقط استفاده از فناوری نیست

امروزه زندگی دیجیتالی یکی از وجوه زندگی همه‌ی ماست و حتی اگر بپذیریم که می‌‌توانیم سهم تکنولوژی دیجیتال را در زندگی خود کاهش دهیم، اما بی‌تردید حذف کردن تکنولوژی از زندگی تقریباً امکان‌پذیر نیست.سواد دیجیتال لازمه زندگی امروز است


 سواد دیجیتال چیست؟

سواد دیجیتال؛ دانش، مهارت و عملکردهای مورد استفاده در طیف گسترده ای از دستگاه‌های دیجیتال متصل به شبکه و اینترنت را در بر می‌گیرد. در حقیقت یک فرد با سواد دیجیتالی توانایی استفاده از اینترنت و شرکت در گروه‌های آنلاین و شبکه‌های اجتماعی و … را دارا می‌باشد.
اگر بخواهیم منشأ تاریخی این واژه را بررسی کنیم، باید بگوییم برای نخستین بار این واژه را پاول گلیستر در کتابش به نام سواددیجیتال، که در سال۱۹۹۱ منتشر شد، به‌کار برد و به ساده‌ترین شکل آن را “سواد لازم برای عصر دیجیتال” تعریف کرد، اما سواد دیجیتال مفهومی ایستا نیست؛ همان‌طور که فناوری اطلاعات و ارتباطات روزبه‌ روز تغییر می‌کند، سواد دیجیتال همواره پویا و در حال توسعه است.

سواد دیجیتال فقط استفاده از فناوری نیست!

برخی سواد رایانه ای را که در حقیقت توانایی شخص در انجام اعمال اصلی و پایه با رایانه می باشد را برای پیشرفت در جامعه اطلاعاتی کافی می‌دانند در حالی‌که این توانایی ها صرفا به فرد در جهت یادگیری سواد دیجیتالی که همان سواد مورد نیاز در جامعه اطلاعاتی می‌باشد، کمک خواهد نمود.
سواد دیجیتالی مستلزم یادگیری مجموعه مهارت‌های خاصی است که در طبیعت خود میان رشته ای‌اند. اطلاعات، رسانه و تکنولوژی؛ مهارت های یادگیری و نوآوری؛ و مهارت های زندگی و حرفه ای به عنوان سه مجموعه مهارت هستند که افراد به منظور کسب سواد دیجیتالی، یا مهارت های قرن ۲۱ باید در آنها ماهر شوند.
سواد دیجیتال فقط به فناوری یا ابزارهای دیجیتال مربوط نمی‌شود؛ زیرا درک موضوعات اجتماعی و فرهنگی، تفکر انتقادی و خلاق بودن،مهارت‌هایی است که افراد باید هنگام کار با هر ابزاری از آن‌ها بهره‌مند باشند. برخی از مردم در استفاده از کامپیوتر یا نرم‌افزارهای خاص مهارت کافی دارند، اما سواد دیجیتال چیزی بیش از این مهارت‌هاست و دربرگیرنده مشارکت، امنیت و ارتباط به شکل مؤثر است.این‌که از نظر دیجیتالی باسواد باشیم به این معنی است که دقیق بدانیم چه زمانی و چرا فناوری‌های دیجیتالی مناسب‌اند و چگونه به انجام كارها کمک می‌کنند و چه زمانی این‌گونه نیستند؛ همچنین سواد دیجیتال داشتن به این معنی است که به دامنه گسترده‌ای از تکنیک‌ها و منابع فرهنگی، که به استفاده از ابزار دیجیتال کمک می‌کند، دسترسی داشته باشیم.

کدام مهارت ها زیر مجموعه سواد دیجیتال قرار دارند؟

محققان معتقدند که پنج نوع از سواد وجود دارد که توسط یک زیرمجموعه با عنوان سواد دیجیتالی احاطه شده‌اند:
سواد تصویری و بصری شامل توانایی خواندن و استنباط اطلاعات از تصاویر، سواد بازتولید شامل توانایی استفاده از فن آوری به منظور ایجاد یک بخشی از کار و یا ترکیب قسمت های موجود از کار برای اختصاص آن به خود ، سواد شاخه‌گزینی شامل توانایی حرکت موفقیت آمیز در محیطی غیرخطی و چند رشته‌ای در فضای دیجیتال، سواد اطلاعاتی شامل توانایی جستجو، مکان یابی، برآورد و ارزیابی انتقادی اطلاعات موجود در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی می‌باشد و در نهایت سواد اجتماعی و عاطفی که به جنبه‌های اجتماعی و عاطفی موجود در فضاهای آنلاین اشاره دارد.

دیگر مهارت های سواد دیجیتال عبارت‌اند از:
ـ داشتن توانایی استفاده از فناوری
ـ تفسیر و درک محتوای دیجیتال
ـ ابداع ابزارهای ارتباطی مناسب و پژوهش و بررسی در مورد آن‌ها
ـ دستیابی به اطلاعات دیجیتالی معتبر
ـ یکپارچه‌سازی اطلاعات دیجیتال
ـ برقراری ارتباط صحیح با اطلاعات دیجیتال

چرا آموزش سواد دیجیتال اهمیت دارد؟

آنچه که مسلم است جای خالی آموزش مهارت‌های مرتبط با سواد دیجیتالی در مدارس و همچنین سازمان‌ها کاملا مشهود می‌باشد. ارتقای سواد دیجیتالی می‌تواند نقش موثری درکاهش آسیب‌ها و همچنین افزایش نوآوری و خلاقیت و در نتیجه تولید دانش ایفا نماید. این آموزش‌ها باید به دنبال تقویت استفاده هوشمندانه و آگاهانه از اطلاعات موجود در فضاهای مجازی باشند. در این راستا تهیه و تنظیم کتب درسی تخصصی، به‌کارگیری مشاوران و متخصصان مرتبط و تشکیل نهادهای دولتی و غیر دولتی بسیار موثر است.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا